Question 1

Kto ma prawo do zachowku?

Accepted Answer

Art. 991 KC: zstępni (dzieci, wnuki), małżonek i rodzice spadkodawcy – jeśli byliby powołani do dziedziczenia z ustawy. Nie mają prawa do zachowku: rodzeństwo, wnuki przy żyjącym dziecku, osoby wydziedziczone testamentem (art. 1008 KC), osoby uznane za niegodne dziedziczenia (art. 928 KC).

Question 2

Jak oblicza się wysokość zachowku?

Accepted Answer

Podstawa obliczenia (substrat zachowku) = czysta wartość spadku + darowizny doliczane na podstawie art. 994 KC. Zachowek = substrat × udział ustawowy × 1/2 (lub 2/3 dla niezdolnego do pracy lub małoletniego). Darowizny sprzed ponad 10 lat na rzecz osób niebędących spadkobiercami nie są doliczane.

Question 3

Czy darowizny za życia zmniejszają zachowek?

Accepted Answer

Tak. Darowizny dokonane przez spadkodawcę za życia są doliczane do substratu zachowku (art. 994 KC). Jeśli obdarowany jest jednocześnie uprawnionym do zachowku, darowizna zalicza się na poczet jego roszczenia (art. 996 KC).

Question 4

Czy można się bronić przed roszczeniem o zachowek?

Accepted Answer

Tak. Można podnosić: zarzut przedawnienia (5 lat), wydziedziczenie (art. 1008 KC) ze wskazaniem podstawy, niegodność dziedziczenia (art. 928 KC), zarzut zaspokojenia przez darowizny lub zapisy windykacyjne, obniżenie zachowku przez sąd ze względu na zasady współżycia społecznego (art. 5 KC).

Question 5

Czy uprawniony do zachowku może żądać wydania konkretnej rzeczy?

Accepted Answer

Nie. Zachowek jest roszczeniem pieniężnym (art. 991 §2 KC). Uprawniony żąda zapłaty sumy, a nie przeniesienia własności nieruchomości czy ruchomości. Wyjątkiem jest zapis windykacyjny – uprawniający do konkretnego składnika majątku.

Question 6

Co się stanie, gdy spadkobierca nie ma pieniędzy na zachowek?

Accepted Answer

Od 22 maja 2023 r. sąd może obniżyć zachowek, rozłożyć go na raty (max 5 lat, wyjątkowo 10) lub odroczyć termin płatności (art. 997¹ KC). Uprawniony może się zrzec zachowku w umowie notarialnej. Gdy egzekucja od spadkobiercy jest bezskuteczna, roszczenie kieruję przeciwko obdarowanemu (art. 1000 KC).